Rozwód bez orzekania o winie często kojarzy się z szybszym, mniej konfliktowym zakończeniem małżeństwa. Małżonkowie nie muszą wówczas udowadniać, kto ponosi odpowiedzialność za rozpad związku. Nie oznacza to jednak, że sąd nie zajmuje się alimentami. W sprawie rozwodowej alimenty mogą dotyczyć zarówno wspólnych małoletnich dzieci, jak i jednego z małżonków, na przykład żony, która po rozwodzie nie jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoich usprawiedliwionych potrzeb.
W praktyce trzeba wyraźnie oddzielić dwie kwestie. Alimenty na dzieci są niezależne od winy w rozkładzie pożycia. Rodzice mają obowiązek utrzymywać dziecko bez względu na to, czy rozwód następuje z winy jednego z małżonków, z winy obu stron, czy bez orzekania o winie. Inaczej wygląda sytuacja przy alimentach na żonę lub męża po rozwodzie. Tutaj brak orzekania o winie ma bardzo istotne znaczenie, ponieważ ogranicza podstawę dochodzenia alimentów do sytuacji niedostatku.
Co oznacza rozwód bez orzekania o winie?
Rozwód bez orzekania o winie polega na tym, że sąd rozwiązuje małżeństwo, ale nie ustala, który z małżonków odpowiada za rozkład pożycia. Jest to możliwe wtedy, gdy oboje małżonkowie zgodnie żądają, aby sąd zaniechał orzekania o winie. Skutek prawny jest taki, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy za rozpad małżeństwa.
Takie rozwiązanie bywa korzystne, gdy stronom zależy na sprawnym zakończeniu sprawy, ograniczeniu liczby świadków i uniknięciu długiego postępowania dowodowego. Nie jest to jednak decyzja wyłącznie emocjonalna lub organizacyjna. Rezygnacja z ustalania winy może mieć znaczenie dla późniejszych alimentów między byłymi małżonkami.
Szukasz adwokata rozwodowego w Katowicach?
Zapraszamy do Pirożek & Pirożek!
Rozwód bez orzekania o winie a obowiązek alimentacyjny na dzieci
Rozwód bez orzekania o winie nie pozbawia dzieci prawa do alimentów. Sąd w wyroku rozwodowym musi rozstrzygnąć, w jakiej wysokości każdy z rodziców ma ponosić koszty utrzymania i wychowania małoletniego dziecka. Dotyczy to także sytuacji, w której rodzice są zgodni co do samego rozwodu i nie chcą prowadzić sporu o winę.
Alimenty na dzieci wynikają z samego faktu rodzicielstwa. Rodzice mają obowiązek dostarczania dziecku środków utrzymania, dopóki dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Przy małoletnich dzieciach jest to zasada podstawowa. Sąd nie bada więc, kto zawinił rozpadowi małżeństwa, ale koncentruje się na potrzebach dziecka oraz możliwościach zarobkowych i majątkowych rodziców.
Od czego zależy wysokość alimentów na dziecko?
Wysokość alimentów na dziecko zależy przede wszystkim od dwóch elementów: usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów.
Usprawiedliwione potrzeby dziecka obejmują nie tylko jedzenie, ubrania i opłaty mieszkaniowe. W praktyce sąd bierze pod uwagę także koszty leczenia, edukacji, dojazdów, zajęć dodatkowych, wypoczynku, środków higieny, telefonu, internetu, udziału w życiu społecznym oraz innych wydatków odpowiadających wiekowi, zdrowiu i dotychczasowemu poziomowi życia dziecka.
Możliwości zarobkowe rodzica nie zawsze oznaczają wyłącznie aktualnie uzyskiwane wynagrodzenie. Sąd może badać, ile rodzic mógłby zarabiać przy wykorzystaniu swojego doświadczenia, wykształcenia, kwalifikacji i realnych możliwości podjęcia pracy. Jeżeli rodzic celowo ogranicza dochody, rezygnuje z pracy albo pracuje poniżej swoich kwalifikacji, nie musi to automatycznie prowadzić do obniżenia alimentów.
Znaczenie ma również osobisty wkład rodzica w wychowanie dziecka. Jeżeli dziecko mieszka głównie z matką, a matka codziennie sprawuje nad nim opiekę, organizuje szkołę, leczenie, zajęcia i bieżące sprawy, jej obowiązek alimentacyjny może być w większej części realizowany przez osobiste starania. Wtedy drugi rodzic częściej wykonuje swój obowiązek przede wszystkim przez płacenie określonej kwoty pieniężnej.
Czy przy rozwodzie bez winy alimenty na dzieci są niższe?
Nie. Sam fakt rozwodu bez orzekania o winie nie powoduje obniżenia alimentów na dzieci. Alimenty nie są nagrodą ani karą za zachowanie małżonków. Mają służyć zabezpieczeniu potrzeb dziecka.
W praktyce oznacza to, że rodzic nie może skutecznie argumentować, że skoro rozwód następuje bez winy, powinien płacić mniej. Dla sądu istotne będzie to, jakie są miesięczne koszty utrzymania dziecka, jakie są możliwości finansowe rodziców, gdzie dziecko mieszka, jak wygląda opieka nad dzieckiem i jak rodzice dzielą między siebie obowiązki wychowawcze.
Alimenty na żonę po rozwodzie bez orzekania o winie
Inaczej wygląda kwestia alimentów na żonę po rozwodzie bez orzekania o winie. Potocznie mówi się najczęściej o alimentach na żonę, ale przepisy są neutralne. Takiego świadczenia może żądać zarówno była żona od byłego męża, jak i były mąż od byłej żony, jeśli spełnione są ustawowe przesłanki.
Przy rozwodzie bez orzekania o winie alimenty na byłego małżonka mogą zostać zasądzone wtedy, gdy małżonek żądający alimentów znajduje się w niedostatku. Nie wystarczy więc samo pogorszenie sytuacji życiowej po rozwodzie. Nie wystarczy też sama różnica dochodów między byłymi małżonkami.
Jeżeli żona po rozwodzie zarabia mniej niż mąż, ale jest w stanie samodzielnie utrzymać się na podstawowym, usprawiedliwionym poziomie, samo to może nie wystarczyć do zasądzenia alimentów. Sytuacja wygląda inaczej, gdy z powodu wieku, choroby, opieki nad dziećmi, braku realnej możliwości pracy albo innych obiektywnych okoliczności żona nie jest w stanie pokryć swoich usprawiedliwionych potrzeb.
Czym jest niedostatek przy alimentach na żonę?
Niedostatek nie oznacza wyłącznie skrajnej biedy. Chodzi o sytuację, w której osoba uprawniona nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Sąd bada więc nie tylko dochody, ale także koszty życia, stan zdrowia, wiek, kwalifikacje zawodowe, możliwość podjęcia pracy, majątek oraz realną sytuację życiową.
Przykładowo niedostatek może wystąpić, gdy żona przez wiele lat zajmowała się domem i dziećmi, nie pracowała zawodowo, ma ograniczone możliwości szybkiego powrotu na rynek pracy, a po rozwodzie nie ma środków na podstawowe utrzymanie. Podobnie może być w sytuacji choroby, niepełnosprawności lub wieku, który realnie utrudnia podjęcie pracy.
Nie każda trudna sytuacja finansowa będzie jednak niedostatkiem. Jeżeli były małżonek może podjąć pracę, posiada kwalifikacje, ma majątek albo celowo nie wykorzystuje swoich możliwości zarobkowych, druga strona może bronić się przed żądaniem alimentów.
Rozwód bez orzekania o winie a alimenty na żonę. Czego nie można żądać?
Przy rozwodzie bez orzekania o winie nie można oprzeć żądania alimentów wyłącznie na tym, że po rozwodzie poziom życia żony będzie niższy niż w trakcie małżeństwa. Taka szersza podstawa alimentacyjna pojawia się zasadniczo wtedy, gdy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód powoduje istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.
Jeżeli małżonkowie decydują się na rozwód bez orzekania o winie, sąd traktuje ich tak, jakby żadne z nich nie ponosiło winy. Wtedy alimenty między byłymi małżonkami są możliwe co do zasady tylko w razie niedostatku. To jedna z najważniejszych konsekwencji zgody na rozwód bez winy.
Dlatego przed podjęciem decyzji o rezygnacji z orzekania o winie warto przeanalizować nie tylko sam przebieg sprawy rozwodowej, ale także sytuację finansową po rozwodzie. W niektórych sprawach szybki rozwód bez winy jest korzystny. W innych może oznaczać rezygnację z dalej idących roszczeń alimentacyjnych.
Jak długo można płacić alimenty na żonę po rozwodzie bez winy?
Jeżeli zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek alimentacyjny wobec byłego małżonka co do zasady wygasa po upływie pięciu lat od orzeczenia rozwodu. Sąd może przedłużyć ten termin tylko ze względu na wyjątkowe okoliczności i na żądanie osoby uprawnionej.
Obowiązek alimentacyjny wygasa także w razie zawarcia przez uprawnionego małżonka nowego małżeństwa. Jeżeli więc była żona otrzymuje alimenty od byłego męża, a następnie ponownie wychodzi za mąż, obowiązek alimentacyjny byłego męża ustaje.
Szukasz adwokata rozwodowego w Katowicach?
Zapraszamy do Pirożek & Pirożek!
Czy można żądać alimentów na żonę i dzieci w jednej sprawie rozwodowej?
Tak. W pozwie o rozwód albo w odpowiedzi na pozew można zgłosić zarówno żądanie alimentów na małoletnie dzieci, jak i żądanie alimentów na małżonka. Trzeba jednak pamiętać, że są to dwa odrębne roszczenia, oparte na innych przesłankach.
Przy alimentach na dzieci należy wykazać koszty ich utrzymania oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Przy alimentach na żonę po rozwodzie bez orzekania o winie trzeba wykazać niedostatek, własne usprawiedliwione potrzeby oraz możliwości finansowe drugiego małżonka.
W praktyce warto przygotować zestawienie miesięcznych kosztów. W przypadku dzieci powinno ono obejmować między innymi koszty mieszkania przypadające na dziecko, wyżywienie, ubrania, leczenie, szkołę, zajęcia dodatkowe, transport, wakacje i codzienne potrzeby. W przypadku małżonka należy wykazać własne koszty utrzymania, dochody, stan zdrowia, sytuację zawodową i przeszkody w samodzielnym utrzymaniu.
Jakie dowody są potrzebne w sprawie o alimenty?
W sprawach o alimenty bardzo ważne są dokumenty. Sąd powinien otrzymać możliwie konkretny obraz kosztów utrzymania dziecka lub małżonka oraz sytuacji finansowej stron. Przydatne są potwierdzenia przelewów, rachunki, faktury, umowy, zaświadczenia o zarobkach, deklaracje podatkowe, dokumentacja medyczna, zaświadczenia ze szkoły, potwierdzenia opłat za zajęcia dodatkowe i inne dokumenty pokazujące realne wydatki.
Nie chodzi jednak o to, aby każdą złotówkę udowadniać osobnym paragonem. Najważniejsze jest przedstawienie logicznego, wiarygodnego i spójnego zestawienia kosztów. Jeżeli określone wydatki są typowe dla wieku dziecka i poziomu życia rodziny, sąd może oceniać je również na podstawie zasad doświadczenia życiowego.
Czy ugoda w sprawie alimentów jest możliwa?
Tak. Rodzice mogą porozumieć się co do wysokości alimentów na dzieci. Małżonkowie mogą także uzgodnić alimenty na rzecz jednego z nich. W sprawie rozwodowej sąd oceni jednak, czy porozumienie dotyczące dziecka jest zgodne z jego dobrem. Nie wystarczy więc, że rodzice umówią się na symboliczną kwotę, jeśli nie zabezpiecza ona rzeczywistych potrzeb dziecka.
Ugoda może znacząco przyspieszyć sprawę rozwodową, zwłaszcza gdy strony są zgodne co do rozwodu bez orzekania o winie, władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów. Warto jednak zadbać o to, aby ustalona kwota była realna, odpowiadała potrzebom dziecka i była możliwa do wykonywania.
Rozwód bez orzekania o winie a alimenty. Najważniejsze wnioski
Rozwód bez orzekania o winie nie ma negatywnego wpływu na alimenty na dzieci. Sąd nadal musi rozstrzygnąć o kosztach utrzymania i wychowania małoletnich dzieci, a wysokość alimentów zależy od potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców.
Inaczej jest z alimentami na żonę lub męża. Przy rozwodzie bez winy były małżonek może żądać alimentów przede wszystkim wtedy, gdy znajduje się w niedostatku. Sama różnica dochodów, sam spadek poziomu życia albo samo przekonanie, że drugi małżonek zarabia więcej, nie zawsze wystarczą.
Decyzja o rozwodzie bez orzekania o winie powinna więc uwzględniać nie tylko chęć szybkiego zakończenia małżeństwa, ale także skutki finansowe po rozwodzie. W sprawach, w których jedna strona po rozwodzie może znaleźć się w trudnej sytuacji materialnej, warto przed złożeniem oświadczenia o zgodzie na rozwód bez winy dokładnie przeanalizować możliwe konsekwencje alimentacyjne.
Szukasz adwokata rozwodowego w Katowicach?
Zapraszamy do Pirożek & Pirożek!
j.wichura@Pirozek.pl