Czym jest lichwa?
Lichwa to sytuacja, w której ktoś udziela pożyczki osobie, która aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, np. jest chora, zadłużona, bądź zdesperowana, wykorzystując jej słabość i jednocześnie żądając za to nieuczciwego wynagrodzenia. Nieuczciwym wynagrodzeniem mogą być wysokie odsetki lub jak stanowi przepis „inne koszty zastrzegane w umowie”. Lichwa to przestępstwo zagrożone karą nawet do 5 lat więzienia.
Czym są koszty “inne niż odsetki”?
Są to prowizje, opłaty manipulacyjne, koszty ubezpieczenia lub innych „dodatków”, które przekraczają ustawowy limit. Pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu. W naszym zespole karnym mieliśmy również sytuacje gdy sprawca pobierał taką opłatę w gotówce pomijając to w umowie. Czyli mówiąc wprost: „pod stołem”.
Jakie są obecnie granice odsetek i co grozi za ich przekroczenie?
Obowiązujące przepisy bardzo precyzyjnie określają maksymalne dopuszczalne odsetki, zarówno umowne, jak i za opóźnienie w płatności. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, maksymalna wysokość odsetek wynikających z umowy nie może przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych czyli 17,5% rocznie. Maksymalne odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie czyli 21,5% rocznie.
Gdy wierzyciel żąda nadmiernych odsetek, a dodatkowo wykorzystuje trudne położenie drugiej strony, może to stanowić lichwę – przestępstwo z art. 304 Kodeksu karnego. Grozi za to nawet do 5 lat pozbawienia wolności. Prawo chroni słabszą stronę i mówi jasno: nie wolno żerować na cudzej niewiedzy czy bezradności. Zarówno odsetki umowne, jak i odsetki za opóźnienie muszą mieścić się w określonych granicach – ich przekroczenie to nie tylko naruszenie prawa cywilnego, ale potencjalnie także odpowiedzialność karna.
Uwaga! Przepis dotyczy każdego, nie tylko instytucji finansowych. Nawet jeśli ktoś prywatnie pożycza pieniądze i żąda zwrotu z rażącym zyskiem, może zostać oskarżony o przestępstwo lichwy. Nie ma znaczenia, czy robi to raz, czy zawodowo. Liczy się skutek i wykorzystanie trudnej sytuacji drugiej strony.
Co zrobić, gdy padłeś ofiarą lichwy?
Najważniejsze to nie czekać tylko działać i to jak najszybciej. Można podążyć ścieżką karną czyli zgłosić sprawę na policję. Można też domagać się unieważnienia sprawy w sądzie i odzyskania pieniędzy, a nawet odzyskania mieszkania czy innego zastawionego majątku. Nie są to sprawy łatwe, druga strona też zazwyczaj ma liczne argumenty. Jeżeli ktoś jednak czuje się pokrzywdzony lub stracił dorobek życia, to co najmniej powinien taką sprawę skonsultować – adwokat sprawy karne.
