Alimenty to jedno z najczęściej pojawiających się zagadnień prawa rodzinnego w praktyce. Najczęściej pojawiają się w kontekście środków finansowych na utrzymanie małoletnich dzieci, ale coraz częściej także małżonkowie starają się o środki utrzymania od swoich współmałżonków.
Czym są alimenty na małżonka i ich cel?
Alimenty na małżonka to przede wszystkim kwestia pojawiająca się przy rozwodzie z orzekaniem o winie. Ale nie jest to jedyny przypadek kiedy można się o nie ubiegać. Bardzo wiele osób zapomina, iż do uzyskania alimentów od współmałżonka wcale nie jest konieczne, aby toczyło się postępowanie rozwodowe.
Nawet w trakcie trwania małżeństwa może zdarzyć się sytuacja, kiedy współmałżonek nie chce uczestniczyć we wspólnych opłatach i wydatkach. Czasami zdarza się, że ukrywa on swoje dochody przed współmałżonkiem wydzielając mu jedynie niewielką kwotę na codzienne zakupy. Bardzo często jest to kwota zupełnie nieadekwatna do realiów życia codziennego i niewystarczająca na pokrycie wspólnych opłat i wydatków. Już w takiej sytuacji współmałżonek pozbawiony tych środków może zwrócić się do sądu rodzinnego o ustalenie kwoty jaką drugi współmałżonek będzie zobowiązany przekazywać na zaspokojenie kosztów utrzymania rodziny. Oczywiście nie są to tylko środki na potrzeby współmałżonka ale na potrzeby całej rodziny – a w przypadku kiedy małżonkowie nie posiadają dzieci będzie to de facto kwota niezbędna do zaspokojenia wspólnych wydatków małżonków i przez to także zaspokojenie niezbędnych potrzeb współmałżonka.
Przy tej okazji warto też wspomnieć, że przepisy przewidują także szczególny tryb uzyskania dostępu do dochodów współmałżonka. Mianowicie jeśli współmałżonek nie przyczynia się do zaspokajania potrzeb rodziny – czyli nie uczestniczy w wydatkach wspólnych, odmawia uczestniczenia w kosztach wyżywienia, odzieży, środków czystości etc. – można wnioskować, aby jego wynagrodzenie było w całości lub w części przekazywane jego współmałżonkowi. Będzie to miało najczęściej zastosowanie w sytuacji kiedy tylko jeden małżonek pracuje, a drugie nie ma dostępu do jego wynagrodzenia które stanowi majątek wspólny.
Rozstanie małżonków a alimenty
Ostatnim wątkiem związanym z alimentami na małżonka jest rozstanie małżonków. W przypadku orzeczenia rozwodu małżonek może domagać się od współmałżonka środków finansowych na zaspokojenie swoich niezbędnych i usprawiedliwionych potrzeb. Jeżeli Sąd w postępowaniu o rozwód nie ustalał winy albo ustalił winę obydwu małżonków, wtedy aby uzyskać alimenty małżonek winien wykazać, że pozostaje w niedostatku. W praktyce oznacza to sytuację braku jakichkolwiek dochodów albo uzyskiwanie tak niskich dochodów, że nie wystarczają one na pokrycie większości jego podstawowych potrzeb (wyżywienie, leczenie, odzież, środki czystości etc.). Inna jest sytuacja kiedy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozpadowi małżeństwa – wtedy domagając się przyznania na siebie alimentów współmałżonek winien wykazać, że na skutek orzeczenia rozwodu jego sytuacja finansowa i materialna się pogorszy. W praktyce musi więc pokazać, że po rozwodzie będzie miał mniej środków finansowych do dyspozycji niż w trakcie małżeństwa prowadząc do ograniczenia realizacji jego potrzeb. W takiej sytuacji warto zwrócić też uwagę na dotychczasowy poziom życia małżonków i porównać go z poziomem życia jaki małżonek niewinny będzie wiódł po rozwodzie – jest to szczególnie widoczne w przypadku małżeństw, w których tylko jedno z małżonków zarobkowało i to znaczne kwoty. Drugi małżonek w łatwy sposób może wtedy wykazać diametralne pogorszenie swojej sytuacji po rozwodzie. Ale także w przypadku dwojga zarobkujących małżonków może istnieć dysproporcja w zarobkach skutkująca pogorszeniem sytuacji małżonka niewinnego.
Z czego wynikają alimenty na małżonka?
Warto więc pamiętać, że alimenty na współmałżonka przysługują nie tylko w przypadku rozwodu. Faktycznie najczęściej ten wątek pojawia się w trakcie rozpadu związku małżeńskiego. Jednakże nawet jeżeli małżonkowie nie zamierzają się rozstać, a występują problemy z partycypacją współmałżonka w kosztach wspólnego życia istnieją możliwości prawne uzyskania pomocy celem realizacji potrzeb rodziny jaką także sami małżonkowie przez swój związek tworzą. W takich sytuacjach warto też rozważyć czy brak współpracy w kwestiach finansowych przez współmałżonka nie wypełnia znamion czynu zabronionego w postaci znęcania się ekonomicznego nad rodziną.
Masz pytania? Adwokat do spraw alimentacyjnych z pewnością na nie odpowie!